Wystawienie faktury na zwolnieniu lekarskim

Czy wystawienie faktury w trakcie L4 może powodować brak prawa do zasiłku chorobowego? Odpowiedź nie jest jednoznaczna i zależy od okoliczności sprawy.

W ostatnim czasie przedsiębiorcy są coraz częściej kontrolowani przez ZUS w zakresie prawidłowego wykorzystywania zwolnień lekarskich lub po prostu w sprawie prawidłowości podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu. W takich sytuacjach ZUS wszczyna postępowanie wyjaśniające i często wzywa przedsiębiorcę do przedłożenia np. księgi przychodów i rozchodów za dany okres.

Wówczas ZUS ma możliwość sprawdzenia, czy w okresie trwania zwolnienia lekarskiego nie została wystawiona przez nas faktura lub rachunek. Jeśli tak jest, to organ rentowy wydaje decyzję, w której stwierdza brak prawa do zasiłku za okres objęty fakturą oraz nakazuje zwrot kwoty nienależnie pobranego zasiłku chorobowego wraz z odsetkami. Konsekwencje wydania takiej decyzji są poważne - wtedy bowiem ubezpieczony przedsiębiorca traci ciągłość ubezpieczenia chorobowego. W orzecznictwie przyjmuje się, że za pracę zarobkową, którą ubezpieczony wykonuje w okresie orzeczonej niezdolności do pracy i powodującą utratę prawa do zasiłku jest każda aktywność zmierzająca do osiągnięcia zarobku. 

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 4 kwietnia 2012 r. sygn. II UK 186/11, uznał, że: "Nie stanowi więc takiej pracy zarobkowej, uzyskiwanie w trakcie korzystania ze zwolnienia lekarskiego dochodów, niepołączonych z osobistym świadczeniem pracy, np. podpisywanie w trakcie zwolnienia lekarskiego dokumentów finansowych, sporządzonych przez inną osobę oraz formalnoprawne tylko prowadzenie jednoosobowej działalności gospodarczej, jeśli osoba ją prowadząca jest równocześnie pracodawcą i wyłącznie w zakresie jej obowiązków leży nadzór nad działalnością firmy." 

Z kolei w dniu 22 stycznia 2019 r. sygn. II UK 521/17, Sąd Najwyższy wydał odmienny wyrok, w którym stwierdził, że Ubezpieczony, który w okresie orzeczonej niezdolności do pracy podpisuje faktury VAT, wykonuje pracę zarobkową i traci prawo do zasiłku chorobowego. Jednak należy mieć na uwadze, że w tej konkretnie sprawie Sąd w uzasadnieniu wskazał, że na zasadzie wyjątku dopuszcza się podjęcie incydentalnej i wymuszonej okolicznościami aktywności w trakcie zwolnienia lekarskiego, ale tym samym uznał, że podpisania kilkudziesięciu faktur, nie można uznać za czynność incydentalną i niezbędną w sytuacji, gdy był do tego umocowany inny pracownik. 

Dlatego też należy pamiętać, że nawet jeśli przebywany na zwolnieniu lekarskim, to firma powinna dalej funkcjonować, ale już bez osobistego zaangażowania właściciela firmy. Najłatwiej w takiej sytuacji nasze obowiązki powierzyć osobom trzecim - pracownikom, pełnomocnikowi (nie zawsze jest to możliwe).

Wobec powyższego - nie każda faktura wystawiona i podpisana w trakcie L4 wpływa na brak prawa do zasiłku chorobowego. Jeśli otrzymacie Państwo decyzję odmawiającą prawa do zasiłku tylko dlatego, że została wystawiona faktura pokrywająca się z okresem przebywania na zwolnieniu lekarskim, to należy złożyć od takiej decyzji odwołanie. ZUS często nie sprawdza jaka to jest faktura i czego dotyczy - wystarczy, że data faktury pokrywa się z okresem przebywania na L4. To do ubezpieczonego należy kwestia udowodnienia przed Sądem okoliczności wystawienia faktury.